FIEL

lijn

GIFTIGHEID VAN DIOXINEN

lijn

Index: chloor, PVC en dioxinen

Algemeen
Hoe gevaarlijk zijn dioxines?
De overdrijving van Greenpeace
Kankergevallen in Seveso
Andere ziektes in Seveso
Giftigheid van dioxinen in kleine hoeveelheden
WHO, trends van dioxines in moedermelk
De andere vergiften
Conclusie
Bronnen van dioxines
Chloor en dioxines bij verbranding
Dioxines en emissie van PAK's
Dioxine-emissie van materialen gedurende hun levenscyclus

lijn

FABEL

In 1985 vond de Amerikaanse EPA dat dioxinen de meest potente kankerverwekkende stoffen waren die tot dan toe werden getest.

Greenpeace rapport 'Achieving Zero Dioxin' (Nul dioxine bereiken)- juli 1994 [1].

lijn

FEITEN EN CIJFERS

lijn

De overdrijving van Greenpeace

Greenpeace loopt jaren achter voor wat betreft de kankerverwekkende eigenschappen van dioxinen. Op dit ogenblik is het de klasse van de nitro-PAK's (genitreerde polycyclische aromatische koolwaterstoffen) die tot de sterkst kankerverwekkende stoffen behoren [5].
Sommige giftige chemicaliën hebben gelijke effecten op dieren bij ongeveer dezelfde concentratie. Dat is niet het geval voor dioxinen. Dioxinen zijn extreem giftig voor het Guinees biggetje, maar duizend keer minder giftig voor andere diersoorten. Mensen schijnen toch wat meer resistent ten opzichte van de toxicologische en kankerverwekkende eigenschappen van dioxinen.
Sinds het ongeval in Seveso, Italië, waar een chemische reactor oververhit werd en een wolk met reactieproducten, inclusief enkele honderden grammen van het gevaarlijkste dioxine over de omgeving verspreid werd, is dat voor Greenpeace het symbool van wat er in een chemisch bedrijf kan fout gaan.
Uiteraard was dat een ernstig ongeval en ongevallen van dergelijke aard moeten dan ook ten alle koste worden vermeden.
Een groot aantal dieren, vooral graseters, stierven in de daaropvolgende periode van een paar dagen tot een paar weken, maar geen mens stierf! De enige doden waren de directeur van het bedrijf, vermoord door de Rode Brigades en door de paniek van dat ogenblik, 17 abortussen, waarbij de foetus onderzocht werd en geen enkele afwijking die terug te brengen was naar het ongeval, werd gevonden. Veel mensen werden getroffen door een huidziekte, chloracné genoemd, doch die genazen allen binnen enkele maanden tot enkele jaren.
Ook de grond van Seveso werd in min of meerdere mate ernstig besmet. Daarom werd de omgeving van het ongeval in drie categorieën ingedeeld: Zone A had de hoogste dioxine concentratie.

Kankergevallen in Seveso

Tien jaar na het ongeval werd een onderzoek op grote schaal uitgevoerd door P. Bertazzi e.a. Dat gaf aan dat er wat meer gevallen van sommige zelden voorkomende kankers waren (dat kwam in de media), terwijl andere veel meer voorkomende kankersoorten iets minder voorkwamen dan normaal (maar dat werd niet in de media vermeld!). Het totaal resultaat: in Seveso zijn er minder kankergevallen dan in niet getroffen gebieden.

Kankergevallen in Seveso, tien jaar na het ongeval:
Gemiddeld dioxine gehalte in grond uitgedrukt in microgram I-TEQ per vierkante meter.
Gemiddeld dioxine gehalte in bloed uitgedrukt in deeltjes per triljoen (ppt).
 

Kankergevallen in Seveso, tien jaar na het ongeval
zone inwoners dioxines
in grond		 dioxines 
in bloed		 verwacht
aantal		 reëel
aantal






A 724 300 10,000 19 14
B 4,824 50 300 130 112
R 31,647 5 10 850 765
ref. 181,579 < 1 n.d.    
Bron:  Cancer incidence in a population accidentally exposed to TCDD 
(Kankergevallen in een bevolking, per ongeluk blootgesteld aan TCDD) [12].

Voor zover we weten zijn er in de hele wereld slechts enkele gevallen van voortijdig overlijden gekend, als gevolg van ongevallen waarbij zeer hoge hoeveelheden dioxines betrokken waren.

Andere ziekten in Seveso

Zo'n twintig jaar na het ongeval werden de resultaten van een lange-termijn studie gepresenteerd op een symposium [52]:

Gegevens gepresenteerd van de gezondheidsopvolgong van Seveso inwoners tussen 1976 en 1996:

Laboratorium resultaten gaven minimale verschillen tussen blootgestelde (zelfs bij zeer hoge blootstelling) en controlepersonen in de periode van acute blootstelling (1976-1977) voor sommige lever functie tests, complement haemolytische activiteit, witte bloed cellen, lymphocyten, en haemoglobine. Deze verschillen waren subklinisch, verminderden en verdwenen in de loop van de tijd.

Een deel van de blootgestelde bevolking werd gecontroleerd in 1992-1996. De resultaten gaven aan dat:

Een controle van mensen, geboren na 1976 uit blootgestelde ouders werd recent gestart. In zone A vanaf 9 maanden na het ongeval tot december 1984, overeenkomend met één TCDD halfwaarde in volwassenen, was er een significante verschuiving in de verhouding tussen de geslachten (26M t.o.v. 48V), geassocieerd met een hoge TCDD blootstelling van beide ouders. Deze verhouding verminderde (60M t.o.v. 64V) daarna en is niet langer significant.

Commentaar:
Dat laatste is nogal merkwaardig, omdat zelfs na 8 jaar, de helft van de dioxines nog steeds in het menselijk vetweefsel aanwezig is. Dus als de hoeveelheid nog steeds 5.000 keer hoger is (gemiddelde voor de hoogste blootstelling in zone A) dan voor controlepersonen, waarom is de verhouding dan weer normaal, als dioxines de oorzaak zijn? Verder wordt dat tegengesproken door het feit dat, met dezelfde chemicaliën, de Vietnam veteranen een normale man/vrouw geboorteverhouding hadden.
Uit andere discussie hebben we geleerd dat de man/vrouw geboorteverhouding behoorlijk wordt beïnvloed door het seksueel gedrag, dat zeer sterk wordt beïnvloed door stress in oorlogstijd (dan worden méér mannen geboren!) of gezondheidsangsten zoals in Seveso...

Giftigheid van dioxinen in kleine hoeveelheden

Zelfs indien er een hoger aantal kankergevallen zou worden gevonden als gevolg van ongevallen zoals in Seveso, dan zegt dat nog niet veel over de kans op kanker bij kleindere hoeveelheden. In dierproeven geven hoge dosissen dioxine meer doden, meer kankergevallen en andere onplezierige bijverschijnselen. Volgens Bruce N. Ames, de wereldberoemde toxicoloog, zijn dioxinen kanker promotors bij lage dosis, wanneer het aan dieren gevoerd werd na andere carcinogene stoffen zoals aflatoxinen, maar ze geven minder kankergevallen wanneer ze gevoerd worden vóór andere kankerverwekkers. Zie Nature's Chemicals and Synthetic Chemicals: Comparative Toxicology (Natuurlijke en synthetische chemicaliën: vergelijkende toxicologie [13].
In hetzelfde artikel vergelijkt Bruce N. Ames het toxicologisch effect van de dagelijkse inname van dioxinen met dat van natuurlijke gifstoffen in ons voedsel. Indien het effect van dioxinen wordt veroorzaakt door de mogelijkheid om de Ah-receptor in onze cellen te activeren, dan is het effect van inname van onze dagelijkse dosis dioxinen te vergelijken met de hoeveelheid indole carbinol (IC) dat men in 100 g kolen of 20 g spruitjes vindt. IC heeft namelijk hetzelfde effect op de Ah-receptor. Het mogelijk kankerverwekkend effect is minder dan dat van alcohol door het drinken van één biertje in 125 jaar en de kans op geboortedefecten is kleiner dan van het drinken van één biertje in 3000 jaar.

Andere, meer subtiele effecten ziet men in de hoeveelheid thyroxine hormoon in pasgeboren kinderen, waarbij de hormoonspiegel ca. 15% hoger is gedurende verschillende weken, wanneer de moeder gemiddeld tweemaal zoveel dioxinen in haar vetweefsel had. Dioxinen worden er eveneens van verdacht dat ze een rol spelen in de kans op vitamine K tekorten in pasgeborenen en in gevallen van endometriose. Dat laatste wordt echter tegengesproken door een onderzoek in Seveso, waar géén significant verband tussen endometriose en dioxinebesmetting werd vastgesteld [80].
In Nederland, samen met België het land met de hoogste dioxinewaarden in moedermelk, werd een onderzoek uitgevoerd of moedermelk nog steeds goed was als kindervoeding. De hoeveelheid dioxinen in moedermelk ligt ongeveer tien keer hoger dan in koemelk, daardoor kunnen zuigelingen relatief hoge dosissen dioxinen innemen t.o.v. hun lichaamsgewicht.
De resultaten: Een hoog dioxine (en PCB) gehalte in moedermelk gaf de baby een iets lagere motorische ontwikkeling op de leeftijd van zeven maanden, vergeleken met door koemelk gevoede babies. Anderzijds was de neurologische ontwikkeling beter met moedermelk. De angstwekkende verhalen van sommige groepen en kranten tegen het gebruik van moedermelk, omwille van het hoge dioxinegehalte, is in ieder geval niet verantwoord. Enkel het gebruik van enig extra vitamine K is verantwoord.

Dioxinen en moedermelk

In Nederland, samen met België het land met de hoogste dioxine gehaltes in moedermelk, werd een onderzoek gehouden of moedermelk nog steeds het beste was voor kinderen [50]. De hoeveelheid dioxines in moedermelk is ongeveer tien keer hoger dan in koemelk, dus zuigelingen kunnen relatief hoge doseringen aan dioxinen (en PCBs) binnenkrijgen, vergeleken tot hun lichaamsgewicht. Zelfs vóór het kind wordt geboren, kunnen dioxines en PCBs van de moeder naar het kind passeren. Bij het onderzoek werden kinderen van moeders uit twee verschillende regio's (half landelijk en zwaar geïndustrialiseerd) met elkaar vergeleken. In elke regio werd de helft van de kinderen gevoed met moedermelk, de andere helft met kunstmelk (of Artificial Baby Milk - ABM - de correcte term gebruikt door de WGO). Er was een wijde spreiding in  PCB/dioxine niveaus tussen individuele moeders, zowel in hoeveelheid als in toxiciteit tussen de verschillende congeneren, variërend tussen 1:7 tot 1:50.

De resultaten van het onderzoek waren:

"Prenatale PCB besmetting heeft een smal negatief effect op de psychomotor score bij een leeftijd van drie maanden. Kinderen met borstvoeding scoren significant beter op de psychomotorische schaal bij een leeftijd van zeven maanden [nota: de kinderen met borstvoeding waarvan de moeder de hoogste hoeveelheid dioxinen/PCBs had, hadden een gelijke score als de ABM kinderen]. De mentale uitslag op zeven maanden was positief beïnvloed door borstvoeding op zich, de perinatale besmetting met PCBs en dioxinen beïnvloeden deze uitslag niet. Kinderen met borstvoeding scoorden nooit significant lager dan ABM kinderen. Op 18 maanden wordt de ontwikkeling noch door PCB en dioxines, noch door voedingstype."
Als zelfs in de hoogst besmette groep van de hoogst besmette landen de resultaten van borstvoeding in het algemeen beter zijn dan voor ABM voeding, dan is borstvoeding nog steeds de beste voeding voor baby's... Vooral omdat de weerstand van borst gevoede kinderen veel hoger is. De angstwekkende verhalen van sommige groepen en kranten tegen het gebruik van borstvoeding, vanwege het hoge dioxine gehalte is in elk geval niet verantwoord. Enkel het gebruik van extra vitamine K is verantwoord.

Hoeveelheden en trends van dioxines in moedermelk in verschillende landen.
Alle gegevens uitgedrukt in picogram I-TEQ per gram melkvet.
 

Trends in dioxine niveaus in moedermelk



Land 1987/88 1992/93
Thailand 4.9  
Nieuw Zeeland 5.8  
Indië 6.0  
Hongarije 10.2 8.2
Kroatië 11.9 11.0
USA 16.6  
Finland 16.8 16.8
Noorwegen 17.8 10.6
Denemarken 17.8 15.2
Oostenrijk 17.9 10.8
Vietnam 18.3  
Canada 18.5 14.5
Polen 20.8  
Zweden 22.0  
Japan 23.9  
Duitsland 31.8 16.5
Verenigd Koninkrijk 33.1 16.6
Nederland 37.1 22.4
België 37.6 24.8
Bron: WHO - 16th symposium on chlorinated
dioxins and related compounds [51]
Sommige landen slechts van de eerste ronde.


De geringe korte en lange termijn effecten van dioxinen die tot op heden gevonden werden, rechtvaardigen de enorme angstpsychose niet die door Greenpeace en andere groepen gebruikt wordt om de chloorindustrie ervan te beschuldigen dat ze de mensen en vooral hun kinderen vergiftigt. Uiteraard wil dat niet zeggen dat men de emissie van dioxinen niet tot een redelijk minimum moet reduceren. We zitten al te dicht bij de grens van effecten bij de mens. Gelukkig is de hoeveelheid dioxinen in de voedselketen aan het verminderen, dank zij de maatregelen die werden genomen bij de afvalverbranding en bij de metaalindustrie. Zie ook Bronnen van dioxinen.

lijn

De andere vergiften

Een groot aantal van bovenstaande onderzoeken wordt vertroebeld door chloorvrije bio-accumulerende materialen zoals PAK's en nitro-PAK's. Deze worden zelden of niet gemeten. Gezien verschillende van deze materialen dioxine-achtige effecten geven, zou dat een beter inzicht geven van het effect van dioxinen op zich.
Als je de enorme hoeveelheid van deze stoffen ziet die door verbranding vrijkomen, dan is dat zeker een onderzoek waard. Bv. de verbranding van een miljoen ton hout in Nederland geeft, naast 24 keer meer dioxinen dan de hele chloorchemie samen en de hoogste uitstoot aan koolmonoxyde, ook nog 70 ton PAK's. Naast het bewezen kankerverwekkend effect van verscheidene leden van deze familie, is de directe giftigheid minder uitgesproken. Maar zelfs wanneer we aannemen dat de gemiddelde giftigheid duizend keer lager is dan die van dioxinen, dan is de giftigheid van PAK's alléén al van het verbranden van hout gelijkwaardig met 70 kilogram dioxinen per jaar! Of 140 keer de totale emissie van dioxinen naar lucht in Nederland. Zie ook de emissiegegevens van PAK's en dioxines in Vlaanderen.

CONCLUSIE

Er is geen reden om de giftigheid van dioxinen anders te behandelen dan van chloorvrije, giftige, persistente en bio-accumuleerbare materialen zoals PAK's. En er is al helemaal geen reden om de chloorindustrie ervan te beschuldigen dat ze moedermelk en ongeboren of pasgeboren kinderen vergiftigd, zoals Greenpeace doet.
Omwille van de angst die door het Seveso ongeval werd gewekt en de symboolfunctie die het voor Greenpeace en andere milieubewegingen heeft, zijn er enorme sommen besteed aan onderzoek naar de langetermijneffecten van dioxinen in het lichaam. Als je de magere resultaten van al dat onderzoek ziet, dan had men dat geld beter uitgegeven aan werkelijke problemen, zoals het onderzoek naar de mechanismen die tot nu toe ongeneeslijke kankers veroorzaken en het zoeken naar mogelijke geneesmiddelen...

lijn

U bent op niveau twee van de Chlorofielen pagina's.

Ontwerp: 9 maart 1996.
Laatste aanpassing: 27 april 2002.
Finale aanpassing: 31 maart 2019.

Welkom pagina

Naar de Home Page van de Chlorofielen

Op: Chloor en dioxinen

Rechts: Bronnen van dioxinen